OPINIUN E ANALISA | 20 d’october 2026 · Commentari
In document da sondagi communabel da la Linke, dals Verds e da la SPD prevesa che ils trais partidas s’engaschan per il dretg da votar activ e passiv sin il plaun communal e dals Länder per tut las persunas suenter tschintg onns da domicil en Germania. Per il mument è quai ina pretensiun politica e na mida betg il dretg electoral en vigur. [1][2]
In tabù cun consequenzas grondas
Il dretg da votar è il coc da la participaziun democratica. Tar elecziuns dals parlaments dals Länder pon votar actualmain mo burgais tudestgs; tar elecziuns communalas datti ina excepziun limitada per burgais d’auters stadis da l’Uniun europeica. La proposta da Berlin schliass questa colliaziun tranter naziunalitad e dretg da votar sin il plaun communal e regiunal e la remplazzass cun tschintg onns da domicil en Germania. Il document na declera betg co che questa durada vegniss calculada u tge status da dimora fissan cumpigliads. [2][3][4][5]
Conceder als esters il dretg da votar activ e passiv senza natiralisaziun fiss ina provocaziun. Tgi che decida davart la direcziun politica d’in Land u candidescha per in parlament duess avair acquistà la naziunalitad e ademplì las premissas legalas colliadas cun quella. In domicil da lunga durada na basta betg.
La naziunalitad ha premissas
La naziunalitad tudestga na vegn betg concedida automaticamain suenter tschintg onns da domicil. La lescha pretenda tranter auter in’identitad sclerida, in confess a l’urden democratic liber, ina decleraziun davart activitads cunter la Constituziun, enconuschientschas suffizientas da la lingua tudestga e da l’urden giuridic e social. Datti era reglas davart sentenzias penalas; la natiralisaziun vegn refusada sch’i dat indizis concrets per tschertas activitads cunter la Constituziun. Tschertas sentenzias pli pitschnas na vegnan dentant betg resguardadas; in test general da las ideas politicas na datti betg. [7][8][9]
In dretg da votar fundà sulettamain sin la durada dal domicil na faschess betg da questas premissas da natiralisaziun ina cundiziun per votar. Ellas na vegnissan betg abolidas en tut il dretg, ma la natiralisaziun na fiss betg pli necessaria per survegnir quest dretg da votar. Quai è ina differenza impurtanta.
Calcul da pussanza e forzas radicalas
BILD interpretescha la proposta sco emprova da la Linke da rinforzar sia pussanza cun novas votantas e novs votants. Questa interpretaziun è plausibla: las partidas che vulan engrondir il circul da votantas e votants pon uschia s’adressar a novs gruppas e far campagna per lur vuschs. Il document na cumprova betg in motiv partidistic explicitamain decidì; quai resta ina valitaziun politica. [1][2]
Il nov electorat na fiss betg omogen. I fiss fauss da numnar tut las persunas estras u tut ils muslims radicals. A medem temp cumpigliass in dretg da votar tenor domicil era persunas cun opiniuns extremisticas, antidemocraticas u islamisticas, sch’ellas ademplissan las premissas formalas. Il document na cumprova betg l’intenziun d’acquistar aposta vuschs islamisticas. Tuttina na dastga vegnir minimisà il privel che forzas radicalas profiteschan da questa avertura e rinforzan lur influenza politica.
Ina dumonda constituziunala fitg contestada
Burgais esters na pon betg participar actualmain a las elecziuns dals parlaments dals Länder. Tar elecziuns communalas datti ina excepziun per burgais da l’UE. Il departament d’intern da Berlin ha declerà a BILD ch’i fiss necessari da midar tant la Constituziun federala sco la Constituziun da Berlin per introducir il dretg da votar sin il plaun regiunal. Ina midada da la Constituziun federala dovra ina maioritad da dus terzs en il Bundestag ed en il Bundesrat. Dus giurists da dretg constituziunal citads da BILD resguardan la proposta sco betg cumpatibla cun il dretg constituziunal actual. Quai èn valitaziuns giuridicas, betg ina sentenzia d’in tribunal davart in project da lescha concret. [1][3][4][5][6]
La proposta n’è betg vegnida concludida. Quai na duess era betg capitar. In dretg da votar fundà mo sin domicil, e betg sin naziunalitad, fiss in tabù privlus. Berlin dovra soluziuns per la mancanza da bajetgs d’abitar, ils problems administrativs e la segirezza. Ina tala refurma na schliass nagin da quests problems e pudess intensifitgar la polarizaziun politica.