La Dretgira chantunala da Son Gagl ha condemnà ils 26 d'october 2026 Juri Garawski, anteriur commember da l'unitad speziala bielorussa SOBR, a dus onns detenziun cun sursis per avair fatg svanir Anatoli Krasowski. Uschia abolescha ella per part l'absoluziun cumpletta dal 2023. En ils cas da dus ulteriurs opponents sparids restan las absoluziuns en vigur. Cunter la decisiun èsi pussaivel da far recurs tar il Tribunal federal. [1][7]

Il cas collia la Svizra orientala cun in chapitel stgir da l'istorgia bielorussa. El mussa a medem temp quant precis ch'ina dretgira penala sto distinguer tranter la participaziun ad in eveniment, la savida da l'accusà che sa lascha cumprovar ed ils cunfins d'ina procedura d'appellaziun.

Trais umens svaneschan l'onn 1999

En il center stattan l'anteriur minister da l'intern Juri Sacharenko, il politicher da l'opposiziun ed anteriur viceprimminister Wiktor Gontschar sco er l'interprendider Anatoli Krasowski. Els èn sparids l'onn 1999 en la Bielorussia. Garawski, che vegn numnà per il solit Yuri Harauski en funtaunas internaziunalas, ha descrit pli tard sia participaziun ad acziuns da la SOBR, durant las qualas ils umens sajan vegnids rapinads e mazzads. [3]

Il 2019 ha el fatg publicas sias indicaziuns envers la Deutsche Welle. Suenter ch'ins aveva constatà ch'el sa trategneva en il chantun Son Gagl, han confamigliars da duas unfrendas e las organisaziuns per ils dretgs umans TRIAL International, FIDH e Viasna inoltrà denunzias penalas il 2021. La procura publica ha purtà plant il 2022. La Dretgira cirquitala da Rorschach ha absolvì Garawski ils 28 da settember 2023: tenor l'emprima instanza n'era sia participaziun individuala betg cumprovada suffizientamain. Ils confamigliars han cuntinuà la procedura cun lur appellaziun. [3][4]

Pertge ch'i dat ina sentenzia da culpabilitad e duas absoluziuns

La dretgira d'appellaziun giuditgescha las indicaziuns da Garawski auter che l'instanza precedenta. Tenor ils rapports actuals davart il process han persvas surtut sias deposiziuns detagliadas durant l'inquisiziun. En il cas da la spariziun da Krasowski ha la dretgira considerà sco cumprovadas tant sia participaziun sco er sia savida davart il proceder violent. [7]

En il cas Sacharenko è percunter l'absoluziun restada en vigur. Tenor SRF è la dretgira partida dal fatg che Garawski, sco noviz tar questa emprima acziun, aveva anc spetgà in'acziun d'intimidaziun cun ina liberaziun posteriura. Tar l'acziun pli tard na pudeva el, pervia da l'experientscha precedenta, betg pli sa referir ad ina tala ignoranza. Quai è la motivaziun rapportada per la valitaziun differenta dals dus cas. [2]

En il cas Gontschar era l'obstachel da natira processuala: tenor TRIAL International n'avevan ils confamigliars da las autras unfrendas che faschevan plant betg la posiziun da confamigliars stretgs da Gontschar e pia betg il dretg da cuntinuar questa part da la procedura. La procura publica aveva retratg sia atgna appellaziun. Perquai è l'absoluziun da l'emprima instanza restada en vigur. [3][4]

Pertge ch'il chasti vegn pronunzià cun sursis

Per fixar il chasti è la Dretgira chantunala, tenor SRF, partida l'emprim dad otg onns detenziun. Ella ha dentant resguardà fermamain en favur da Garawski sia confessiun cumplessiva e sia cooperaziun. Er ses discurs persunal cun ina confamigliara d'ina unfrenda è vegnì menziunà. Il resultat è in chasti da dus onns detenziun cun sursis. Ils otg onns eran ina valur da partenza per fixar quest chasti; avant n'era vegnì pronunzià nagin chasti correspundent cunter el. [2]

Las organisaziuns per ils dretgs umans participadas apprezieschan la decisiun sco emprima condemnaziun a l'exteriur d'in commember da l'apparat da segirezza bieloruss per crims en connex cun la repressiun sut Alexander Lukaschenko. Per la figlia da Krasowski munta la sentenzia da culpabilitad, suenter 27 onns, in'emprima renconuschientscha giudiziala da la responsabladad d'in dals participants. [1]

Tge che signifitga «far svanir persunas»

Far svanir ina persuna è in'attatga particulara cunter la protecziun tras il dretg. Ina persuna vegn privata da sia libertad tras autoritads statalas u cun l'approvaziun dal stadi. Suenter vegnan la privaziun da libertad u las infurmaziuns davart ses lieu da dimora zuppentadas u refusadas. Las persunas pertutgadas vegnan uschia privadas da la protecziun da la lescha; lur confamigliars restan en l'intschertadad davart lur sort. Uschia declera il Departament federal d'affars exteriurs il cuntegn central da la convenziun da l'ONU. [5]

La Svizra ha ratifitgà la convenziun ils 2 da december 2016. Dapi il 1. da schaner 2017 vala ella per la Svizra; a medem temp è vegnì introducì il fatg penal independent en l'artitgel 185bis dal Cudesch penal. La sentenzia da culpabilitad cunter Garawski pertutga quest fatg penal. Cun quai n'è betg vegnida pronunziada ina condemnaziun per assassinat. [1][5][6]

Pertge ch'ina dretgira svizra è cumpetenta

L'artitgel 185bis alinea 2 cumpiglia er acts commess a l'exteriur, sch'il delinquent sa chatta en Svizra e na vegn betg extradì. Per quai na ston ils acts ni esser vegnids commess en Svizra ni las unfrendas avair la naziunalitad svizra. Quest princip da giurisdicziun universala pussibilitescha ina persecuziun penala sur ils cunfins naziunals ora. Per il fatg penal independent èn cumpetentas las autoritads penalas chantunalas; la dimora da Garawski ha manà il cas a Son Gagl. [4][6]

Il fatg ch’ils rapinaments èn succedids avant 27 onns na schlia betg automaticamain la dumonda giuridica. Far svanir persunas po vegnir tractà sco delict permanent. Il rapport da la Svizra declera che la surannaziun cumenza pir cun la fin da la situaziun illegala. Tenor las organisaziuns participadas ha gia l'emprima instanza en il cas Garawski renconuschì il caracter permanent dal delict. [4][6]

In pass vers l'elavuraziun dal passà

La decisiun pertutga la responsabladad penala persunala da Garawski. Ella n'è betg ina sentenzia penala cunter Lukaschenko u cunter tut ils mandants presumtivs. Las organisaziuns per ils dretgs umans speran dentant che las constataziuns pussibiliteschian ulteriuras inquisiziuns davart ils responsabels. [1]

Per la Svizra renda la procedura visibel tge che l'obligaziun da persequitar grevas violaziuns dals dretgs umans signifitga en la pratica: er acts d'in apparat da segirezza ester pon vegnir tractads qua davant dretgira. Davart la sentenzia da culpabilitad concreta n'èsi dentant anc betg vegnì decidì definitivamain.

Stadi: ils 27 d'october 2026. La sentenzia n'è anc betg entrada en vigur legala. L'artitgel sa basa sin las communicaziuns da las organisaziuns participadas, ils rapports actuals davart il process e las explicaziuns uffizialas svizras davart il fatg penal.