Opiniun

En il titel d’in artitgel preschenta la NZZ ina proposta per in model d’assicuranza: «Ins pudess renunziar voluntarmain a terapias che prolungheschan la vita a la fin da la vita.» Gia questa colliaziun tranter in model d’assicuranza e la renunzia a tractaments pretenda ina discussiun da princip. Uschespert che stimuls finanzials entran en gieu, vegn mess en discussiun in cunfin che nus na dastgain betg surpassar.

La vita umana è in dun da Dieu. Ella porta en sai ina dignitad che nagin na po conceder e nagin na po prender davent. Questa dignitad resta entira era sch’ina persuna è veglia, grevamain malsauna u dependenta da l’agid d’auters. Da questa persvasiun cristiana resulta in’obligaziun clera: ponderaziuns finanzialas na dastgan giugar nagina rolla tar la dumonda, sch’ina persuna dastga viver vinavant e survegnir ils tractaments necessaris per quai.

Era tgi che na parta betg questa cretta duai pudair sa fidar da questa protecziun. Nagin na duai stuair sa giustifitgar perquai che ses tractament custa daners.

Gist qua smanatscha la stgatla da Pandora da s’avrir. Sche la renunzia a tractaments che prolungheschan la vita vegn remunerada finanzialmain, survegn ina decisiun profundamain persunala in pretsch. Uschia pudess nascher in’aspectativa: tgi che renunzia distgargia la cuminanza; tgi che vul cuntinuar il tractament chaschuna custs evitabels. Gia questa midada pussaivla è privlusa. Ina persuna a la fin da sia vita na dastga mai avair il sentiment da stuair giustifitgar envers auters ses giavisch da viver vinavant.

Il pled «voluntarmain» na schlia betg quest problem. Imaginain nus ina persuna che po strusch pajar sias premias d’assicuranza. Sch’ins purschess ad ella in model pli favuraivel en barat per ina renunzia a tractaments, fiss sia decisiun sut ina pressiun ch’ina persuna assicurada bainstanta na sentiss betg en la medema maniera. La suttascripziun d’in contract na fiss anc nagina cumprova d’ina decisiun libra.

Vitiers pudess vegnir ina pressiun morala. Tgi che na vul betg esser ina grevezza per ses confamigliars pudess sa sentir obligà da renunziar. Per quai na dovri nagin sforz avert. I basta ch’in sistem transmetta il messadi che la renunzia ad ulteriurs tractaments saja giavischabla per motivs finanzials. In tal stimul pudess avair effect fin al letg da la persuna malsauna.

Medemamain angustius fiss il cas d’ina persuna che decida da renunziar a tscherts tractaments durant ch’ella è sauna e che vul viver vinavant suenter ina diagnosa greva. Stuess ella lura temair dischavantatgs finanzials? Pudess ella sa prestar da turnar ad ina protecziun d’assicuranza cumpletta? In model d’assicuranza na dastga betg liar economicamain ina persuna ad ina decisiun anteriura davart la fin da sia vita.

Proteger la vita pretenda a medem temp da prender serius la voluntad persunala. Ina persuna po refusar tractaments engrevgiants per atgna persvasiun. Ina tala decisiun sto esser pussaivla senza pressiun economica. Dal respect per la vita na resulta era nagin’obligaziun d’exaurir tut las mesiras tecnicamain pussaivlas. La voluntad da la persuna ed ina valitaziun medicinala responsabla ston restar decisivas. Rabats sin las premias, finamiras da spargn u aspectativas finanzialas n’han nagina plazza en questa decisiun.

Ina societad solidara sto dar segirezza a persunas malsaunas ed a persunas a la fin da lur vita: ti vegns tgirà. Ti vegns accumpagnà. Ti na stos betg defender tia voluntad da viver cunter in quint dals custs. Nagin na dastga vegnir mess sut pressiun per motivs finanzials da metter fin a sia vita u da renunziar ad in tractament che pudess prolungar quella.

Tgi che avra la stgatla da Pandora na po betg sa fidar da pudair limitar pli tard las consequenzas tenor ses giavischs. Perquai sto il cunfin esser cler gia ussa: la vita dada da Dieu na dastga mai daventar l’object d’in barat finanzial basà sin la renunzia a tractaments.

Referenza: artitgel da la NZZ davart il model d’assicuranza proponì. Quest commentari sa referescha a l’idea annunziada en il titel. Il text integral n’era betg disponibel durant la redacziun; las cundiziuns contractualas concretas e l’ulteriura argumentaziun da la persuna intervistada na vegnan perquai betg giuditgadas qua.